Арактын айынан каргышка калган 10 түрдүү адам

Мээримдүү жана Ырйымдуу Аллахтын аты менен баштаймын.

Ааламдын жаратуучусу Аллах Таалага чексиз мактоо, пайгамбарыбыз  Мухаммадга (ага Алланын тынчтыгы жана мактоосу босун) салам-салават жолдойм.

Ассалааму алайкум ва рахматуллоохи ва баракатуху.

Пайгамбарыбыз (Ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун) бир хадисинде: “Он түрдүү адамга Аллахтын каргышы болсун» деп айткан, алар:

  1. аракты жасаган;
  2. аракты жасаттырган;
  3. аракты ташыган;
  4. аракты ташыттырган ;
  5. аракты саткан;
  6. аракты саттырган;
  7. аракты саттырып алдырган;
  8. аракты куюп берген;
  9. аракты ичкен;
  10. арактан түшкөн акчаны жеген адамдар.

Жогорудагы хадистен белгилүү болгондой бир арактын айынын 10 адам каргышка кириптер болот. Каргыш деген сөздүн мааниси – Аллахтын ырайымынан четте калуу, ачуусуна туш болуу дегенди билдирет. Демек каргышка калуу жеңил иш эмес экен. Эмне себептен бир арактын айынан ушунча адам оор жазага дуушар болот? Деги эле арак эмне үчүн арам кылынган? Бул суроолорго жооп алуу үчүн сөз башынан болсун…

Адам баласы бул дүйнөдө да, акыретте да бактылуу жашоосу үчүн Аллах Таала пайгамбарлары аркылуу динин, шариятын жеткирген. Мына ошол пайгамбарлардын акыркысы Мухаммед (ага Аллахын тынчтыгы жана мактоосу болсун) пайгамбарга Ыйык Куран китеби түшүрүлгөн. Ыйык Куранда мурда жашап өткөн элдердин, коомдордун баяны, адам баласы канткенде бактылуу болору, туура жүрүүнүн, сооптуу иштердин жол-жобосу көрсөтүлгөн. Демек, кимде-ким бул дүйнөдө да, акырет жашоосунда да бактылуу жашоону самаса, анда Ыйык Куранды окусун жана андан сабак, үлгү алсын. Куран —  бул дүйнөдөн өтүп кеткен маркумдарга гана окулуп койчу китеп эмес. Куран – бизге туура багытты, бактылуу жашоону, эң негизгиси, Аллах Тааланын ыраазылыгына ээ болуунун жолдорун, ибадат кылуунун зарыл экендигин көрсөткөн ыйык китеп. Курандын биз үчүн канчалык даражада маанилүү экендигин жакшылап аңдап, баамдашыбыз үчүн төмөнкү жөнөкөй мисалга көңүл буралы: эгерде кимдир бирөө автоунаа, телефон же саат сатып алса,  саткан тарап ал адамга сатып алган буюмун туура колдонуусу үчүн багыт берүүчү китепчени кошо берет. Ал китепчеде буюмду кантип туура колдонуу керек экендиги майда-чүйдөсүнө чейин айтылган. Ошол сыяктуу эле, Аллах Таала бизди жараткан Жаратуучубуз катары, адам баласы канткенде бул дүйнөдө да, акыретте да жакшы жашоого жете аларын жана адам баласы адам деген атка татыктуу туура жашоосу керек экендигин дал мына ушул Ыйык Куранда көрсөтүп койгон.

Деги эле адам баласы эмнеси менен адам? Адам баласы өзүнүн акыл-эси менен башка жандуулардан айырмаланып турат. Аллах Таала бул дүйнөгө канчалаган жандууларды, канчалаган жаныбарларды жараткан. Мына ошол жан-жаныбарлардын баарынын напси жана кумар каалоосу бар. Бирок, адамзаттан башка эч биринин акылы жок. Демек, адамды адам кылган негизги өзгөчүлүк – бул, акыл-эс. Андыктан, адам баласы өзүнүн кумар каалоосун акылы менен калчап туруп, алган бүтүмүнө, чыгарган жыйынтыгына жараша гана кандайдыр бир ишти жасайт. Мына ошондуктан кандайдыр бир акылсыздык же тентектик кылган адамды элибиз «айбан» деп айтып коюшкан. Анысы «акылы жок» же «акылын колдонбогон» деген маанини туюндурат. Эгерде адам баласы өзүнүн кумардык каалоосун тизгиндеп, аны акылына салып калчап, акыл жолу менен жүрсө, анда ал периштеден да жогору даражага жетет. Анткени, перишетелерде каалоо-кумары болбойт. Ал эми Аллах Таала берген акылын иштетпесе, өзүнүн напсине, кумар каалоосуна моюн сунуп, адал-арам менен ак-караны ылгабаса, анда ал айбандык даражадан да төмөн түшүп кетет. Мындай адамдардын катарына биздин бул кутпабыздын негизги каармандары болгон арак ичүүчүлөр да кирет. Жашоо тартибин көрсөткөн китебибиз Курандагы «Маида» сүрөсүнүн 90-91-аяттарында төмөнкүдөй маани айтылган: «Оо, ыйман келтиргендер! Адамды мас кылып, акылына зыян бере турган арак (жана ичимдиктин бардык түрү), кумар ойноо, сыйынуу үчүн орнотулган таш-буркандар, бут-сөлөкөттөр жана да жаанын огу менен төлгө тартуу – шайтандын арам, ыплас иштеринен. Демек, мына ушулардын ар биринен оолак болгула! Балким, ошондо тозоктон кутулаарсыңар. Чындыгында, шайтан арак (ичимдик), кумар себептүү араңарга душмандык, жек көрүү салууну, ошондой эле Аллах Тааланы эстөөдөн жана намаз окуудан тосууну гана каалайт. Ошондой болсо да тыйылбайсыңарбы?! Эми алардан токтолуп, тыйылаарсыңар?!»

Бул аятта «арак ичпегиле!» деп айтылбады, «андан сактангыла!», «алыс болгула!» деп айтылып жатат. Ошондой эле арак сыяктуу эле бүбү-бакшылардан, кумар ойногондон, төлгө ачуудан жана ачтыруудан оолак болуу керек экендиги айтылды. Демек, аракты ичүү ары турсун, анын жанына да жолобоо керектиги зарыл экендиги белгилүү болду. Мындан биз арактын жанына жакындоонун да кандайдыр бир деңгээлде зыяны тиерин түшүнө алабыз.

Арак – бардык жамандыктын энеси

Азыркы учурда, айбандар да жасабаган ишти жасаган адамдар тууралуу угуп, көрүп жатабыз. Мен, айласыздан, ачык айтууга тийишмин, өзүн төрөп өстүргөн энесин өлтүргөндөр чыкты, 4-5 жаштагы өз канынан жаралган кызын зордуктагандарды көрүп жатабыз. Мына ушундай мыкаачы, айбанчылыктардын түпкүрүндө биз сөз кылып жаткан арак жатат. Бүгүн Кыргызстанда арактын кесепетинен канчалаган үй-бүлө талкаланды. Ата-энеси бар туруп, ата камкордугу, эне мээримине зар болгон жетим балдарга толгон «жетимдер үйү» күн санап көбөйүүдө. Куттуу коломтосунан айрылып, тентип кеткен селсаяктар көбөйүүдө. Мунун баары атың өчкүр арактын кесепети эмеспи!? Аракты ушул убакка дейре эч бир жан жеңген эмес. Эч ким арактын түбүнө жеткен эмес. Тескерисинче, арак канчалаган адамдардын түбүнө жетти. Пайгамбарыбыз (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун): «Арак – жамандыктардын энеси» деп бекеринен айткан эмес. Арак жана анын «эже-сиңдилерин» таштамайынча эл оңоло албайт. Өзүңүз бир элестетип көрүңүзчү, инсан кантип өз ыктыяры менен Аллах Таала берген акылын жоготууга барсын. Бүгүнкү күндө медицина илими арактын акыл-эс, аң-сезимдин алсыздашына түздөн-түз таасирин тийгизерин аныктады. Ден-соолукка тийгизген зыянын айтып отуруунун кажети жок.  Арактын айынан канчалаган кырсыктар болуп жатат. Аллах Таала сыйлап, Өзүнүн жакшылыгы катары берген акылды арак менен талкалап жоготуп жатабыз. Бул ачыктан-ачык өзүнө-өзү душмандык кылуу.

Кудайга шүгүр, жерибиз берекелүү, элибиз айкөл. Аллах Таала эң кооз жакшы жерлерди бизге насип кылган. Азык-түлүктүн түрү дүкөндөрдө жайнап турат. Алардын 90% адал, ичип-жегенге боло турган азыктар.  Кымыз, сүт, айран, сок, суулардын түрү менен ичкин. Эмне үчүн ошончо адал, таза, даамдуу суусундуктар турса, арам болгон, зыяндуу аракты ичиш керек!?

Аллах Таала ннсандын акылына, ой жүгүртүүсүнө, жашоосуна, ден-соолугуна олуттуу зыян келтире турган нерселерди колдонууга тыюу салган. Коомду кооптуу жагдайга кириптер кылып, адеп-ахлактык баалуулукту жер менен жексен кылган ичкилик да адам баласынын ден-соолугу менен келечегине чоң зыян берет. Адамды адам кылып турган акылын айнытып, адамдык сапаттан чыгарат.  Ошондуктан Ислам дини арак ичүүгө катуу тыюу салган. 

Арамдан шыпаа болбойт

Айрым бир учурларда арак ичкендерди көчөдөн же сыналгыдан көрүп калам. Ошол учурда өзүбүзгө жол башчы катары туу туткан пайгамбарыбыздын (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун)  куттуу хадиси дароо эсиме түшөт. Сүйүктүү пайгамбарыбыз бул хадисинде: «Арак ичкен адам, ошол кезде момун болбойт…» деген эле. Ушундай адамдарды көрүп ич ачышат, эгер ушул абалында тообо кылбастан мас болуп өтүп кетсе, акыретте абалы кандай болот деген суроо жүрөктү өйүйт. Айрым адамдар өзүнүн жасаган ишине шылтоо кылып: «Жөн гана дарычылык үчүн колдонуп койдук да…» деп актанышат. Андай адамдарга дагы бир жолу баса белгилеп айткым келет: аракта шыпаа жок, тескерисинче дарт бар. Бир жолу бир адам пайгамбарыбызга келип:

— Аракты оорудан айыгуу үчүн колдонууга болобу? – деп сурайт.

— Жок, ал – ооруу, дары эмес, — деп жооп берет пайгамбарыбыз ага.

Дагы бир хадисте пайгамбарыбыз (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун): «Менин үммөтүм оорудан арам менен айыга албайт» деп айткан.

Аллах – таза, тазалардын гана тилегин кабыл кылат

Аракты колуна кармап алып: «Жакшылык болсун, ийгилик коштосун, өмүрлүү болсун» деген сыяктуу тилектерди айтып жаткан адамдарга бир чети күлкүң келсе, бир чети ичиң ачышат. Кайран гана асыл сөздөр мындай оозго кор болгон.  Анын ордуна: «Адалдан тапкан акчамды арамга иштетүү үчүн, акылымды айнытуу үчүн, адамдык сыпаттан айрылып, айбан кейпин кийүү үчүн, Кудайым аманат катары тартуулаган перзенттериме жаман үлгү болуу үчүн, үйүмө ызы-чуу салуу үчүн, балчыкка жатып калып эли-журтка шерменде болуу үчүн алып жиберели»  десе, куп жарашып калмак.

Баары бир тамчыдан башталат

Кээ бирөөлөр: «Мас болуп калбай, чени менен ичсе эмне болмок эле» деп өздөрүнө жол чабат. Алар баардыгы ушул «чени» менен ичилген бир тамчыдан башталганын билишпейби? Арамдын азы да, көбү да арам. Бир чака сууга бир тамчы заара тамса, аны эч нерсе болбойт деп эч ким ичпесе керек? Пайгамбарыбыз (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун): «Адамды мас кылуучу нерсенин бир тамчысы дагы арам» деп айткан. Демек, маселе арамдын аз же көбүндө эмес, маселе анын зыяндуулугунда. Ошондуктан арактын азынан да, көбүнөн да сактанып, андан алыс бололу. Сөз башында айтылган он адамдын катарына кирип калуудан этият болуп, акылыбызды иштетип, напсибизди тыйып, Аллах берген аз гана өмүрдү татыктуу жашап өтөлү.

Аллах Таала арамдан алыс, адалга жакын кылсын. Арамды таштай албай жүргөндөрдү Өзү туура жолго баштасын.

Ассалааму алайкум ва рахматуллохи ва баракатух.

Абдишүкүр ажы Нарматов


Ушул темага байланыштуу